DMM: 'Uçaklar kimyasal püskürtme yapıyor' iddiası bilimsel verilerle çürütüldü

İletişim Başkanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), sosyal medyada periyodik olarak gündeme gelen "uçaklarla kimyasal püskürtme yapıldığı ve bu durumun yağışları etkilediği" iddialarını bir kez daha yalandadı. Merkezin yaptığı açıklamada, ilgili görüntülerdeki izlerin uçakların yüksek irtifada oluşturduğu "kuyruk izi" (contrail) olarak bilinen doğal oluşumlar olduğu, bu izlerin hava olaylarını kontrol etme ya da yağışı engelleme gibi bir etkisinin bulunmadığı vurgulandı.

Kuyruk izi nasıl oluşur?

Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM), Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) ve NASA bilimsel yayınlarında ortak olarak kaydedildiği üzere; kuyruk izleri, jet motorlarının egzoz gazlarıyla birlikte dışarı atılan su buharının, yüksek irtifadaki düşük sıcaklık ve yüksek nem koşullarında buz kristallerine dönüşmesiyle meydana gelir. Atmosferin nem oranı ve sıcaklık profiline göre bu izler birkaç saniyede eriyebileceği gibi, saatlerce gökyüzünde kalıp yayılabilir (persistent contrail) ve doğal çirrus bulutlarına benzeyen bir tabaka oluşturabilir. Bu durum hava durumunu değiştirmez; yalnızca mevcut atmosfer şartlarının bir göstergesidir.

Önceki dönemlerde de aynı iddiaya cevap verilmişti

DMM, benzer iddiaların geçmişte de bilimsel verilerle cevaplandığını ve asılsız bulunduğunu hatırlattı. Merkez, 2022 ve 2023 yıllarında yayımladığı açıklamalarda da "chemtrail" (kimyasal iz) söyleminin bilimsel dayanağı olmayan, küresel ölçekte dağıtılan bir dezenformasyon örneği olduğunu tespit etmişti. Tekrarlanan açıklamalar, konudaki kamuoyu endişesinin sürekli beslendiğini ve bu nedenle düzenli aralıklarla bilimsel aydınlatma yapmanın gerektiğini gösteriyor.

Konya gökyüzünde ne sıklıkla görülür?

Konya, Orta Anadolu'nun stratejik hava rotalarının kesişim noktasındadır. Konya Havalimanı ve çevresindeki askeri/ sivil hava yolları, İstanbul–Antalya, Ankara–İzmir ve Kuzey Kıbrıs–Avrupa rotalarının altından geçer. Yüksek irtifa geçiş rotaları (UB450, UM727, UT144 vb.) günde yüzlerce uçağın 10–12 km irtifadan geçmesine neden olur. Özellikle kış aylarında tropopauz seviyesinin alçalması ve nem oranının artmasıyla kuyruk izleri gökyüzünde saatlerce görünür kalabilir. Bu durum yerel sakinler tarafından bazen "anormal" bulunsa da, standart havacılık trafiğinin ve atmosfer fiziğinin doğal sonucudur.

Yetkililer, kamuoyunda korku ve belirsizlik oluşturmayı amaçlayan bu tür asılsız içeriklere itibar edilmemesi, bilimsel kaynaklara başvurulması çağrısında bulundu.