Çevre yönetiminde yeni dönem: İşletmelere asgari süre ve ücret şoku

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, çevre yönetimi hizmetlerini düzenleyen yönetmelikte köklü değişiklikleri bugünkü Resmi Gazete'de yayımlayarak yürürlüğe koydu. Yeni düzenleme, çevre izni ve lisansı olan binlerce işletmeyi ve onlara hizmet veren danışmanlık firmalarını doğrudan etkileyecek.

Hangi işletme ne kadar hizmet alacak?

En dikkat çeken değişiklik, asgari hizmet sürelerinin risk sınıfına göre yeniden belirlenmesi. Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-1 listesindeki yüksek riskli işletmeler artık ayda en az iki iş günü, Ek-2'deki işletmeler ile listede olmayanlar ise ayda en az bir iş günü çevre yönetimi hizmeti almak zorunda. Bakanlık, kirleticilik riskine ve kapasiteye göre bu süreleri artırma yetkisini elinde tuttu.

Asgari ücret formülü belli oldu

Danışmanlık hizmetleri için "asgari fiyat tarifesi" getirildi. Hesaplama şöyle: Ek-1 işletmeleri aylık net asgari ücretin yüzde 75'i, Ek-2 işletmeleri yüzde 50'sini ödeyecek. Üzerine Bakanlıkça belirlenen birim fiyatların yüzde 5'i eklenecek. Mevcut sözleşmeler 1 Ocak 2027'ye kadar bu tarifeye uygun hale getirilecek; zaten asgari fiyata eşit veya üzeri ödeme yapanlar yenilemek zorunda kalmayacak.

Firmalar için yeni kurallar: 5 kişi, 7-5-3 yıl tecrübe

Çevre danışmanlık firmaları yeterlik belgesi alabilmek için en az beş tam süreli personel çalıştırmak zorunda. Bu ekibin en az birinin 7 yıl, birinin 5 yıl, birinin de 3 yıl çevre alanında mesleki tecrübesi olmalı. Ortaklık yapısında da değişiklik: ortakların yüzde 50'sinden fazlasının yeterlik belgesine sahip olması şart. Ayrıca Çevre Mühendisleri Odasından geçerli büro tescil belgesi aranıyor; mevcut firmalar bunu 1 Ocak 2027'ye kadar sağlamakla yükümlü.

Aykırılık bildirmezseniz ceza, yanlış belge verirseniz iptal

Danışmanlık firmaları, işletmelerde tespit ettikleri aykırılıkları aylık raporlara yazıp belirli sürelerde bildirmek zorunda. İşletme 30 gün içinde resmi başvuru yapmazsa durum yetkili makama bildirilecek. Emisyon ölçüm ve analiz başvuruları MELBES sistemi üzerinden zamanında yapılmalı.

Yönetmelik "idari yaptırım" maddesiyle dişli hale getirildi. Hizmet almayan işletmelere Çevre Kanunu'na göre idari para cezası kesilecek. Aykırılığı bildirmeyen firmalar, yükümlülüklerini yerine getirmeyen personel ve birimler ceza puanı alacak. Yanlış/yanıltıcı bilgi-veren veya son dört yılda 200 ceza puanına ulaşanların yeterlik belgeleri iki yıl iptal edilebilecek. Afet ve salgın dönemlerinde Bakanlık geçici uygulama yetkisiyle hızlı müdahale edebilecek.